Over de positie van de contra-expert en de rol van interne richtlijnen
Intro
Bij schade aan motorvoertuigen wordt de schade vaak vastgesteld door een expert die door een verzekeraar wordt ingeschakeld. Verzekerden en benadeelden hebben echter het recht een eigen deskundige te benoemen voor contra-expertise. In de praktijk ontstaat regelmatig discussie over de positie van deze contra-expert, met name wanneer de eerste expert zich beroept op interne richtlijnen van diens eigen beroepsorganisatie.
RETM ziet dat deze richtlijnen soms worden gepresenteerd alsof zij het procedurele kader van de expertise bepalen. In werkelijkheid geldt dat contra-expertise plaatsvindt op basis van gelijkwaardigheid van deskundigen en dat procedurele keuzes uiteindelijk bij partijen liggen.
Contra-expertise bij schade aan motorvoertuigen
Contra-expertise speelt een belangrijke rol bij de vaststelling van schade aan voertuigen. Wanneer een verzekeraar een schade-expert benoemt, kan een verzekerde of benadeelde ervoor kiezen een eigen deskundige in te schakelen.
Deze contra-expert beoordeelt onder meer:
-
de schadeomvang
-
de herstelmethodiek
-
de voertuigwaarde
-
de technische oorzaak van de schade
Contra-expertise zorgt ervoor dat schadevaststelling vanuit meerdere deskundige perspectieven wordt beoordeeld. Dat draagt bij aan transparantie en kwaliteit in het expertiseproces.
Verzekerde of benadeelde?
Bij contra-expertise is het van groot belang om eerst vast te stellen of sprake is van een verzekerde of een benadeelde. Dat onderscheid bepaalt namelijk de rechtspositie, de betrokken verzekeraar(s), de route van schadeafwikkeling en vaak ook de positie van de expert.
Een verzekerde is in de regel de polisgerechtigde die aanspraak maakt op dekking of uitkering onder de eigen verzekering. Dat kan gaan om schade door eigen toedoen, maar ook om schade die juridisch verhaalbaar is op een aansprakelijke derde. In dat laatste geval blijft de claim voor de verzekerde vaak toch via de eigen casco- of allriskpolis lopen, waarna de verzekeraar eventueel zelf verhaal neemt op de veroorzaker. Ook dan gaat het uiteindelijk om vermogensschade: vóór het schadevoorval bevond het vermogen zich op niveau X, daarna op niveau Y.
Een benadeelde is degene die schade lijdt door een onrechtmatige daad van een ander en zijn schade op die aansprakelijke partij of diens verzekeraar verhaalt. In de praktijk gaat het daarbij vaak om iemand met slechts een WA-dekking of zonder relevante cascodekking, zodat de schade niet via de eigen polis wordt afgewikkeld. De schadevaststelling wordt dan veelal geregisseerd door de verzekeraar van de aansprakelijke partij, die ook een eigen expert inschakelt. In andere gevallen, bijvoorbeeld bij een beperkt-cascoverzekering met aanvullende betrokkenheid van de eigen verzekeraar, kan de expert juist weer vanuit de zijde van de eigen verzekeraar worden aangestuurd.
Voor een contra-expert is dit onderscheid essentieel. De juridische titel, de verzekeringspositie en de afwikkelingsroute bepalen mede welke informatie nodig is, welke partij welke rol vervult en vanuit welk kader de schade moet worden beoordeeld.
Daarom zal een RETM-contra-expert aan het begin van een dossier uitgebreid doorvragen. Dat gebeurt niet om het onnodig ingewikkeld te maken, maar juist om de cliënt vanaf het begin kwalitatief, effectief en juridisch zuiver te kunnen bijstaan.
Interne richtlijnen van experts
In de praktijk komt het regelmatig voor dat een eerste expert na benoeming van een contra-expert verwijst naar een interne richtlijn voor contra-expertise en bindend advies van zijn eigen beroepsorganisatie.
Daarbij wordt soms de indruk gewekt dat:
-
deze richtlijn het procedurele kader van de expertise vormt
-
de contra-expert zich daaraan moet conformeren
-
of dat een procedure richting bindend advies automatisch volgt
Hoewel interne richtlijnen voor aangesloten experts richtinggevend kunnen zijn, vormen zij geen algemeen geldend proceskader voor andere deskundigen. De richtlijn ziet immers ook op de rol en positie van de contra-expert. De eerste expert bevindt zich niet in die rol. Een contra-expert ontleent zijn positie aan de opdracht van de verzekerde of benadeelde en verricht zijn werkzaamheden als zelfstandig deskundige. Onafhankelijk, objectief en in opdracht van verzekerde of benadeelde.
De rol van de schade-expert
Een schade-expert vervult in een expertiseprocedure een technisch-deskundige rol.
De expert:
-
onderzoekt feiten
-
analyseert technische aspecten
-
onderbouwt schade en waarde
-
rapporteert zijn bevindingen
De expert bepaalt echter niet:
-
de rechtspositie van partijen
-
de belangenafweging van partijen
-
de wijze waarop een geschil wordt beslecht
Experts leveren een technisch oordeel. De verdere afwikkeling van een schadegeschil ligt bij de betrokken partijen .
Het Achmea-arrest van de Hoge Raad
In de rechtspraak is bevestigd dat een verzekerde zich bij de vaststelling van schade mag laten bijstaan door een eigen deskundige.
Een belangrijke uitspraak in dit verband is het arrest van de Hoge Raad in de zaak Achmea / Ombudsman Schadeverzekeringen.
In dit arrest heeft de Hoge Raad geoordeeld dat kosten die worden gemaakt om schade vast te stellen onder omstandigheden voor vergoeding in aanmerking kunnen komen, mits deze kosten redelijk zijn. Daarbij geldt dat zowel het inschakelen van de deskundige als de omvang van de kosten redelijk moet zijn. Dit arrest bevestigt dat het inschakelen van een contra-expert een legitiem onderdeel vormt van schadevaststelling. De positie van een contra-expert is daarbij niet afhankelijk van aansluiting bij een specifieke beroepsorganisatie.
Gelijkwaardige positie van deskundigen
Wanneer twee deskundigen bij een schadevaststelling betrokken zijn, is het uitgangspunt dat zij hun werkzaamheden verrichten vanuit een gelijkwaardige positie.
Contra-expertise is immers bedoeld om:
-
technische uitgangspunten te toetsen
-
verschillen van inzicht zichtbaar te maken
-
bij te dragen aan een efficiënte en zorgvuldige schadevaststelling
Een situatie waarin één deskundige feitelijk de procedure bepaalt of het kader van de expertise vaststelt, past niet bij dit uitgangspunt.
RETM-richtlijn contra-expertise
Om duidelijkheid te bieden over de positie van deskundigen bij schadevaststelling heeft RETM een richtlijn opgesteld over contra-expertise bij motorvoertuigschades.
In deze richtlijn wordt onder meer ingegaan op:
-
de rol van de contra-expert
-
de positie van deskundigen bij schadevaststelling
-
de gang van zaken wanneer experts van mening verschillen
-
de rol van een eventuele derde deskundige
De richtlijn benadrukt dat contra-expertise plaatsvindt op basis van:
-
onafhankelijkheid van deskundigen
-
gelijkwaardigheid van experts
-
transparantie in de schadevaststelling
Download de RETM-richtlijn
De volledige richtlijn “Contra-expertise bij schade aan motorvoertuigen” is hieronder te downloaden.